Jan Garbarek Group feat. Trilok Gurtu
Jan Garbarek (1947), wybitny saksofonista tenorowy i sopranowy (gra również na sopranino, fletach, saksofonie basowym, syntezatorach, instrumentach perkusyjnych), kompozytor, lider, jedna z kluczowych postaci europejskiego jazzu, współtwórca estetyki nazywanej ECM sound.
Twórczość Jana Garbarka sytuuje się na pograniczu jazzu, norweskiego folkloru, muzyki klasycznej i ethnic. Jej znakiem rozpoznawczym stały się szerokie śpiewne łuki melodyczne, sposób operowania przestrzenią, ciszą, powściągliwość ekspresji i krystaliczne brzmienie.
Jest jedynym dzieckiem Czesława Garbarka, byłego robotnika przymusowego w nazistowskim obozie pracy, który po wyzwoleniu pozostał w Norwegii i poślubił córkę farmera z okolic Mysen. Na saksofonie zaczął grać w wieku 14 lat, zainspirowany radiową emisją Countdown Coltrane’a; technikę gry na instrumencie opanował samodzielnie.
W 1962 kwartet Garbarka zwyciężył w Norweskich Amatorskich Mistrzostwach Jazzowych, co stało się początkiem profesjonalnej kariery artysty. Niedługo później nawiązał współpracę z Jonem Christensenem, Terjem Rypdalem i Arildem Andersenem, a następnie z działającym wówczas w Skandynawii George’em Russellem. Pod koniec lat 60. zarejestrował pierwsze własne albumy utrzymane w estetyce free-fusion, w tym Afric Pepperbird, wydany w 1970 przez ECM. Pod szyldem tej oficyny nagrał kilkadziesiąt płyt zarówno jako lider, jak i partner wielu wybitnych muzyków, m.in. Gary’ego Peacocka, Charliego Hadena, Billa Frisella, Ralpha Townera, Bobo Stensona, Eberharda Webera.
W latach 70. koncertował i nagrywał z European Quartet Keitha Jarretta; albumy Belonging, My Song i Personal Mountains przyniosły mu światowe uznanie i do dziś uchodzą za jedne z najważniejszych osiągnięć w karierze obu artystów. Równolegle realizował własne projekty (Witchi-Tai-To, Dis, Dancere, Places), które utrwaliły jego wizerunek jazzowego impresjonisty. Od początku pozostaje otwarty na muzykę świata. Czerpie zarówno z folkloru Skandynawii, jak i dziedzictwa Indii czy Pakistanu – na płytach Ragas and Sagas i Madar znalazły się improwizowane utwory, w których wykorzystał intonację, skale i ornamentykę muzyki Wschodu, zachowując przy tym wszystkie cechy własnego stylu.
Objawieniem okazał się album Officium (1994), nagrany z zespołem wokalnym Hilliard Ensemble w austriackim opactwie św. Gerolda. Była to pionierska, i w pełni udana, próba dialogu improwizującego muzyka z dziełami średniowiecza i renesansu. Oszczędne partie Garbarka nie ingerują w strukturę utworów, tworzą raczej subtelne dopowiedzenie, kontrast kolorystyczny, są elementem ożywiającym statyczny charakter muzyki dawnych mistrzów. Niezwykły sukces albumu (pięć Złotych Płyt) potwierdził uniwersalność języka muzycznego artysty, jego wyobraźnię i konsekwencję w łączeniu odległych stylistyk; kierunek ten z powodzeniem kontynuował na płytach Mnemosyne (1999) i Officium Novum (2010).
Garbarek ma także na koncie współpracę z muzykami polskimi – Marcinem Wasilewskim i Sławomirem Kurkiewiczem (album Neighbourhood z Manu Katché jako liderem).
W Krakowie wystąpi z Jan Garbarek Group, którą tworzą: Trilok Gurtu, Rainer Brüninghaus i Yuri Daniel.
Trilok Gurtu (1951, Bombaj), światowej sławy tablista, perkusjonalista, perkusista, multiinstrumentalista, kompozytor. Jego muzyka stanowi rodzaj pomostu między klasyczną tradycją Indii a praktyką improwizacji rozwijaną w jazzie i muzyce Zachodu.
Dorastał w rodzinie głęboko zakorzenionej w kulturze indyjskiej – jego matka, Shobha Gurtu, była wybitną śpiewaczką. Już w dzieciństwie rozpoczął naukę gry na tabli u uznanych mistrzów, zdobywając gruntowne wykształcenie w zakresie rytmu, struktur tala oraz technik wokalno-perkusyjnych, w tym konnakolu. W latach 70. opanował grę na jazzowym zestawie perkusyjnym, słuchając audycji radiowych i płyt. Po opuszczeniu Indii działał najpierw w Europie, a następnie w Stanach, gdzie stopniowo zyskiwał uznanie jako muzyk o wyjątkowym warsztacie i wszechstronności. W tym okresie zaczął wchodzić w krąg międzynarodowej sceny jazzowej – najpierw poprzez współpracę z Charliem Mariano, a następnie, w ramach projektów koncertowych i studyjnych, z Donem Cherrym, Pharoahem Sandersem, Davem Hollandem i Joe Zawinulem; w drugiej połowie lat 80. był członkiem grupy Oregon.
Jako lider zadebiutował albumem Usfret (1988), otwierającym serię autorskich projektów, w których rozwijał własną koncepcję syntezy rytmów Indii, Afryki, jazzu, fusion i muzyki afrykańskiej (albumy: Crazy Saints, African Fantasy, 21 Spices z NDR Big Band).
Od lat 90. do dziś występuje i nagrywa z całą plejadą wybitnych artystów, m.in. z Janem Garbarkiem (Living Magic, Visible World), Johnem McLaughlinem, Billem Laswellem, Bobem Dylanem i Erikiem Claptonem. Choć bywa kojarzony ze sceną jazzową i world music, podkreśla, że bliższa jest mu idea szeroko rozumianej muzyki improwizowanej niż przynależność do konkretnego gatunku.
Rainer Brüninghaus (1949), znakomity niemiecki pianista i kompozytor związany z ECM Records. Karierę rozpoczął w latach 70., współpracując m.in. z Eberhardem Weberem, Charliem Mariano, Manfredem Schoofem, Ralphem Townerem i Kennym Wheelerem; z powodzeniem występował też jako solista. W kolejnej dekadzie kierował własnym zespołem, realizował projekty z niemieckimi big-bandami radiowymi, nagrywał i koncertował m.in. z Markusem Stockhausenem, Johnem Abercrombiem i Trilokiem Gurtu. Od 1988 regularnie występuje i nagrywa z Janem Garbarkiem (m.in. albumy Took Up the Runes, Twelve Moons, Rites). Tworzy również muzykę jazzową na różne składy, symfoniczną i filmową.
Yuri Daniel (1966), brazylijski kontrabasista i gitarzysta basowy, kompozytor, lider zespołów, muzyk sesyjny. Studiował kontrabas i kompozycję w Escola de Música e Belas Artes w Kurytybie. Pod koniec lat 80. przeniósł się do Portugalii, gdzie dzięki stypendium kształcił się w szkole jazzu działającej przy lizbońskim Hot Clube de Portugal. Współpracował z wieloma czołowymi postaciami sceny portugalskiej, m.in. z Ruim Veloso, Marią João i pianistą Máriem Laginhą; uczestniczył również w projektach muzyków amerykańskich – Ricka Lathama i Johna Stubblefielda.
Od 2007 roku jest stałym członkiem Jan Garbarek Group. Z zespołem tym koncertuje na całym świecie i nagrał album Dresden – In Concert. W 2021 roku ukazała się jego autorska płyta Northern Lights.
